سیاسیت از دیدگاه علی (ع) - مشق عاشقی
X
تبلیغات
رایتل
سیاسیت از دیدگاه علی (ع)

سیاسیت از دیدگاه علی (ع)

در نگاه‌ امیرالمؤمنین‌(ع) که‌ برخاسته‌ از عمق‌ شناخت‌ عالم‌ و آدم‌ و درک‌حقیقت‌ هستی‌ است‌، اصول‌ اخلاقی‌، خاستگاه‌ سیاست‌ و مقوم‌ ارزش‌ آن‌است‌، تا جایی‌ که‌ هرگونه‌ تلاش‌ سیاسی‌ خارج‌ از این‌ چارچوب‌، پیروی‌ ازهوی‌' و هوس‌، و زیان‌ و خسران‌ تلقی‌ می‌شود. در این‌ مجال‌ تنها به‌ برخی‌ از این‌ اصول‌ و مبانی‌ می‌توان‌ اشاره‌ کرد:

1. نگاه‌ زاهدانه‌ و گذرا به‌ دنیا و پرهیز از دنیادوستی‌: دنیا را بنگرید همانند انسان‌ زاهد و بی‌رغبتی‌ که‌ (می‌داند) از آن‌ جدامی‌شود. 
ای‌ مردم‌! از دوستی‌ دنیا بپرهیزد که‌ منشأ هر خطا و در هر گرفتاری‌ وهمنشین‌ هر فتنه‌ و بر انگیزه هر ناگواری‌ است‌.

2. توجه‌ به‌ آخرت‌ و اصالت‌ آن‌: ... پس‌ فخرفروشی‌ و بزرگ‌ بینی‌ بگذار و به‌ خودآی‌ و گورو منزل‌ خودرا (که‌ در پیش‌داری‌) بیاد آر که‌ گذرت‌ بر آن‌ است‌ و جایگاه‌ آینده‌ات‌ به‌سوی‌ آن‌ و (بدان‌ که‌) به‌ هر دستی‌ بدهی‌ به‌ همان‌ دست‌ می‌گیری‌ و هرچه‌ بکاری‌ درو می‌کنی‌ و هر چه‌ (با دیگران‌) بکنی‌ با تو (همان‌)می‌کنند....

3. پرهیز از دوچهرگی‌، دوگونه‌ سخن‌گفتن‌، قدرت‌نمایی‌ و خودبرتربینی‌: کسی‌ که‌ با این‌ صفات‌ رذیله‌ از دنیا برود، در حالی‌ که‌ توبه‌ نکرده‌ باشد،مؤمن‌ نیست‌:    
مؤمن‌ نیست‌ کسی‌ که‌ از دنیا برود و خدا را با یکی‌ از این‌ چند صفت‌دیدار کند، در حالی‌ که‌ توبه‌ نکرده‌ باشد:... میان‌ مردم‌ دورو و دو زبان‌و زورگو باشد و خود را از دیگران‌ برتر بیند.

 4. پرهیز از شکم‌بارگی‌ و ستمگری‌: بدان‌ که‌ هر نمونه‌ دلیل‌ همانند خود است‌، هم‌ّ و غم‌ّ چارپایان‌ شکمشان‌و هم‌ّ و غم‌ّ درندگان‌ تجاوز و ستم‌ است‌.

 5. آزمایش‌ دانستن‌ِ فراز و نشیب‌های‌ دنیوی‌: روز دو روز است‌: روزی‌ به‌ سود تو و روزی‌ به‌ زیان‌ تو؛ پس‌ صبر کن‌که‌ به‌ هر دوی‌ آن‌ امتحان‌ می‌شوی‌.          
در دگرگونی‌ اوضاع‌ و احوال‌، گوهر و حقیقت‌ مردان‌ شناخته‌ می‌شود.

6. اخلاص‌ در امور: خوشا به‌ حال‌ آنکه‌ علم‌ و عملش‌، دوستی‌ و دشمنی‌اش‌، گرفتن‌ ونهادنش‌، سخن‌ و سکوت‌اش‌ و کردار و گفتارش‌ (همه‌ و همه‌) را برای‌خدا خالص‌ قرار داده‌ است‌.

7. توجه‌ به‌ خوب‌ و بد حقیقی‌، و نعمت‌ و بلای‌ واقعی‌:  هر بدی‌ (و ناگواری‌) که‌ بهشت‌ را به‌ دنبال‌ داشته‌ باشد، (در حقیقت‌)بدی‌ نیست‌ و هر خوبی‌ و خوشی‌ که‌ آتش‌ در پی‌ آن‌ باشد، (در حقیقت‌)خوبی‌ وخوشی‌ نیست‌ هر نعمتی‌ در برابر بهشت‌ کوچک‌، و هر بلایی‌در برابر دوزخ‌ عافیت‌ است‌.

 8. توجه‌ به‌ محرومیت‌ و زیان‌ حقیقی‌: زیانکار کسی‌ است‌ که‌ در دینش‌ زیان‌ کند.

 9. رنج‌ خود و راحت‌ مردم‌: مؤمن‌، خود از جانب‌ خویش‌ در رنج‌ و زحمت‌ است‌ و مردم‌ از جانب‌او در آسایش‌ و راحتی‌!!

 10. پرهیز از نیرنگ‌: از خدعه‌ و نیرنگ‌ بپرهیز که‌ آن‌ از خوی‌ پست‌ است‌!

 11. کوچک‌ انگاشتن‌ غیرخدا در برابر خدا: آفریدگار در نفس‌ آنان‌ بزرگ‌ جلوه‌ کرده‌؛ پس‌ هر چه‌ غیر اوست‌، درنظرشان‌ کوچک‌ است‌.

این‌ها و ده‌ها اصل‌ و فرع‌ اخلاقی‌ و معنوی‌ است‌ که‌ پایه‌های‌ رفتار سیاسی‌فرد یا جامعه اسلامی‌ را در چارچوب‌ سیاست‌ علوی‌ تشکیل‌ می‌دهد، و زمینه‌ وانگیزه رعایت‌ اصول‌ سیاست‌ مطلوب‌ را فراهم‌ می‌سازد. سیاست‌ِ برخاسته‌ ازچنین‌ اصولی‌ از آفات‌ قدرت‌ مصون‌ است‌ .

اندکی‌ تأمل‌ در این‌ اصول‌ نشان‌ می‌دهد که‌ آن‌چه‌ امروزه‌ از لوازم‌ سیاست‌شمرده‌ می‌شود، هیچ‌ جایگاهی‌ در سیاست‌ علوی‌ ندارد؛ اموری‌ مانندرقابت‌های‌ سرسختانه‌ بر سر احراز قدرت‌، گروه‌گرایی‌ و تعصب‌های‌ حزبی‌ وجناحی‌، رفتارهای‌ غیراخلاقی‌ با رقبای‌ سیاسی‌، دوچهرگی‌، دوگونه‌سخن‌گفتن‌، نفاق پنهان‌ و آشکار و استفاده‌ از تبلیغات‌ گمراه‌کننده‌ و کذب‌برای‌ کسب‌ یا حفظ‌ قدرت‌.

اگرچه‌ امروزه‌ غالباً برای‌ گرم‌ کردن‌ بازار مکاره سیاست‌، روش‌ها وراه‌کارهایی‌ برای‌ برانگیختن‌ انگیزه‌های‌ شخصی‌، قبیله‌ای‌، گروهی‌ و ملی‌تجویز می‌شود و به‌ نام‌ قواعد بازی‌ سیاست‌، مقبولیت‌ می‌یابد، در نگاه‌ سیاسی‌امام‌ علی‌(ع)، این‌ قواعد اگر با اصول‌ اخلاقی‌ منافات‌ داشته‌ باشد و فراتر ازمرزهای‌ اخلاق انسانی‌ و اسلامی‌ باشد، به‌ هیچ‌ وجه‌ توجیه‌پذیر نیست‌. اساساًسیاست‌، به‌ معنا و مفهوم‌ِ علوی‌ آن‌، جدی‌ترین‌ امر عالم‌ است‌؛ امری‌ که‌ تلاش‌و مجاهدت‌ پیامبران‌، امامان‌ و اولیای‌ الاهی‌ را برانگیخته‌ است‌. از این‌ منظر،سیاست‌، بازی‌ِ کودکانه‌ای‌ نیست‌ که‌ سبک‌سران‌ و ستمگران‌ و شهوت‌پرستان‌برای‌ ارضای‌ هوس‌های‌ سیری‌ناپذیر خود، بدان‌ سرگرم‌ شوند، و صالحان‌ وخردورزان‌ و مؤمنان‌ از آن‌ فاصله‌ گیرند تا دامن‌ بدان‌ نیالایند.

از آن‌جا که‌ ریشه این‌ تفاوت‌، و بلکه‌ تضاد و تعارض‌، در ذات‌ سیاست‌سُفلای‌ دنیوی‌ نهفته‌ است‌، سیاست‌ عُلیای‌ علوی‌، برای‌ برخی‌ محققان‌ِسطحی‌نگر، قابل‌ درک‌ و هضم‌ نیست‌؛ از این‌رو زبان‌ به‌ انتقاد از رفتار سیاسی‌امام‌ المتقین‌(ع) می‌گشایند و روش‌های‌ شیطانی‌ سفلگان‌ را سیاسی‌تر ازروش‌های‌ الاهی‌ علی‌(ع) می‌شمارند.

از نگاه‌ امیرالمؤمنین‌(ع)، نه‌تنها حکومت‌ و حکمت‌، و زمامداری‌ و زهد،با هم‌ تعارضی‌ ندارند، بلکه‌ سیاست‌ مطلوب‌، جز از راه‌ پیوند بین‌ این‌ امور،محقق‌ نخواهد شد. تنها، حکیم‌ حاکم‌ و زمامدار زاهد است‌ که‌ می‌تواندکاروان‌ بشری‌ را به‌ کمال‌ رهنمون‌ شود، و قدرت‌ را که‌ امروزه‌، گوی‌ِ بازی‌نابخردان‌ شده‌ است‌، به‌ امری‌ مقدس‌ و در خدمت‌ انسانیت‌، مبدل‌ سازد.

علی‌ ذوعلم‌ - سیاست - (مجموعه‌ از چشم‌ انداز امام‌ علی (ع))